Kẻ giả danh đoàn kiểm tra hay cán bộ thuế thường lộ ở ba điểm: đòi cài ứng dụng qua đường link gửi trong tin nhắn, đòi chuyển tiền phạt hay "phí" vào tài khoản cá nhân, hoặc kèm theo việc bán thiết bị, tài liệu ngay tại chỗ. Cơ quan nhà nước không làm việc theo cách đó. Gặp một trong ba điều này, dừng lại và xác minh qua số điện thoại công khai của cơ quan.
Chủ tiệm nhỏ là mục tiêu ưa thích vì hai lý do: bận rộn nên dễ làm theo cho xong, và sợ bị phạt nên dễ bị doạ. Chiêu không mới, nhưng thay đổi theo thời sự. Khi có chính sách thuế mới, có chiêu "cập nhật thông tin thuế". Khi có đợt kiểm tra phòng cháy, có chiêu "đoàn kiểm tra" đến kèm bình chữa cháy để bán.
Những kịch bản đang gặp nhiều
Kịch bản phổ biến nhất qua điện thoại: một người xưng là cán bộ thuế, đọc đúng tên và địa chỉ cửa hàng, báo rằng hồ sơ thuế cần cập nhật theo quy định mới, hoặc cửa hàng sắp bị khoá mã số thuế. Họ gửi một đường link để cài "ứng dụng thuế", hướng dẫn cấp quyền. Sau khi cài, kẻ gian có thể chiếm quyền điều khiển điện thoại và rút tiền từ ứng dụng ngân hàng.
Kịch bản tại chỗ: vài người mặc áo sơ mi, cầm cặp hồ sơ, đến xưng là đoàn kiểm tra phòng cháy hoặc an toàn thực phẩm. Họ chỉ ra vài lỗi, rồi gợi ý mua bình chữa cháy, mua bộ tài liệu, đóng "phí tập huấn" ngay để "khỏi bị lập biên bản". Đoàn kiểm tra thật không bán hàng.
Kịch bản trộn: một cuộc gọi báo cơ sở có vi phạm, đề nghị nộp phạt nhanh qua chuyển khoản để "xử lý nội bộ, không lập hồ sơ". Số tài khoản là tài khoản cá nhân, có khi đứng tên một người lạ. Tiền phạt thật luôn đi vào ngân sách nhà nước qua kênh chính thức, có quyết định xử phạt bằng văn bản.
Điểm chung của mọi kịch bản là tạo cảm giác gấp: "trong hôm nay", "nếu không sẽ bị khoá", "đoàn sắp đi". Bất cứ lời giục nào liên quan tới tiền và quyền truy cập điện thoại đều là lý do để chậm lại.
Dấu hiệu nhận biết kẻ giả danh
Gửi link cài ứng dụng qua tin nhắn hay mạng xã hội. Ứng dụng chính thức chỉ tải từ kho ứng dụng của hệ điều hành hoặc trang chính thức.
Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Tiền phạt, tiền thuế nộp vào ngân sách qua kênh chính thức, không vào tài khoản một người.
Đòi mã xác thực OTP, mật khẩu. Không cơ quan nào cần mã OTP của mình.
Bán hàng trong lúc "kiểm tra". Bình chữa cháy, tủ thuốc, tài liệu, khoá học: đoàn thật không bán.
Không có quyết định, hoặc ngại cho xem. Đoàn thật xuất trình giấy tờ khi được đề nghị.
Gọi từ số lạ, xưng tên không kiểm chứng được. Xác minh bằng số công khai của cơ quan, không gọi lại số họ đưa.
Giục giã, doạ khoá, doạ đóng cửa ngay. Thủ tục thật có thời hạn, có văn bản, không chốt trong một cuộc gọi.
Đề nghị "xử lý nội bộ". Không có thủ tục xử phạt nào gọi là nội bộ bằng tiền mặt hay chuyển khoản riêng.
Biết nhiều thông tin của mình. Tên, địa chỉ, mã số thuế có thể lấy từ nguồn công khai hoặc dữ liệu bị lộ; biết thông tin không chứng minh họ là thật.
Xác minh trong năm phút
Áp dụng cho cả cuộc gọi lẫn người đến tận nơi.
- Hỏi họ tên, chức vụ, cơ quan, số quyết định. Ghi lại. Kẻ gian thường lảng tránh hoặc nói mơ hồ.
- Nói sẽ gọi lại sau khi xác minh. Cán bộ thật không phật ý với câu này.
- Tìm số điện thoại công khai của cơ quan. Trên trang thông tin chính thức hoặc hỏi UBND xã, phường. Không dùng số họ đưa.
- Gọi xác minh. Hỏi có đoàn kiểm tra hay cán bộ đó không, nội dung gì.
- Với tin nhắn, đăng nhập trực tiếp tài khoản thuế điện tử. Mở bằng ứng dụng hoặc địa chỉ chính thức, xem có thông báo thật không.
- Báo người quen trong khu buôn bán. Kẻ gian thường quét cả dãy phố một lượt.
Năm phút xác minh có thể làm mất lòng một cán bộ thật thì cũng không sao; mất tiền cho kẻ giả thì khó lấy lại.
Lỡ cài ứng dụng lạ hoặc đã chuyển tiền thì làm gì?
Nếu đã cài ứng dụng theo link lạ và cấp quyền, việc đầu tiên là ngắt mạng điện thoại: tắt dữ liệu di động và wifi, hoặc bật chế độ máy bay. Dùng một máy khác gọi ngay tổng đài của ngân hàng để khoá tài khoản và thẻ. Đừng thao tác thêm gì trên chiếc điện thoại nghi bị chiếm quyền.
Nếu đã chuyển tiền, gọi ngân hàng của mình để yêu cầu hỗ trợ tra soát, cung cấp thông tin giao dịch. Ngân hàng không bảo đảm lấy lại được, nhưng báo càng sớm thì càng có cơ hội. Sau đó trình báo công an nơi gần nhất, mang theo ảnh chụp tin nhắn, số điện thoại, số tài khoản nhận tiền.
Đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng: ngân hàng, thư điện tử, tài khoản thuế điện tử, tài khoản định danh. Gỡ ứng dụng lạ, nhờ người rành kỹ thuật kiểm tra hoặc khôi phục máy về cài đặt gốc.
Cuối cùng, kể lại cho các chủ tiệm xung quanh. Cảm giác xấu hổ khiến nhiều người im lặng, và chính sự im lặng đó giúp kẻ gian đi tiếp sang nhà bên cạnh.
Thói quen giúp cửa hàng ít bị nhắm tới
Dặn nhân viên một câu thuộc lòng. "Anh chị cho em xem giấy tờ, em gọi chủ." Không chuyển tiền, không cài gì.
Dán số điện thoại chủ ở quầy. Nhân viên gặp chuyện lạ gọi ngay.
Tắt cài đặt ứng dụng từ nguồn không rõ. Trên điện thoại dùng cho ngân hàng.
Tách điện thoại dùng ngân hàng. Nếu được, không dùng máy đó cho mạng xã hội, tin nhắn lạ.
Theo dõi tài khoản thuế điện tử định kỳ. Thông báo thật nằm ở đó, không cần ai gọi báo.
Giữ sẵn hồ sơ phòng cháy, an toàn thực phẩm. Biết mình đủ giấy tờ thì khó bị doạ.
Biết cơ quan nào kiểm tra mình. Nắm tên cơ quan thuế quản lý, UBND xã, phường nơi đặt cơ sở để xác minh nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan thuế có gọi điện cho người nộp thuế không?
Có thể có liên hệ để nhắc hoặc hỏi thông tin, nhưng không yêu cầu cài ứng dụng qua link, không đòi mã OTP, không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Nghi ngờ thì gác máy và gọi số công khai của cơ quan thuế.
Đoàn kiểm tra phòng cháy có bán bình chữa cháy không?
Không. Đoàn kiểm tra chỉ ra yêu cầu, cơ sở tự mua thiết bị đạt chuẩn ở nơi mình chọn. Người vừa kiểm tra vừa bán hàng là dấu hiệu giả danh.
Nộp phạt tại chỗ bằng tiền mặt có được không?
Chỉ trong một số trường hợp luật cho phép và phải có biên lai của cơ quan nhà nước. Không có biên lai, không có quyết định xử phạt thì không nộp.
Kẻ gian biết mã số thuế và địa chỉ của mình thì có phải người thật?
Không. Những thông tin này có thể tra công khai hoặc từ dữ liệu bị lộ. Biết thông tin không chứng minh được danh tính.
Đã báo ngân hàng thì có lấy lại được tiền không?
Không có bảo đảm. Báo càng sớm thì khả năng ngăn chặn càng cao. Trình báo công an song song để có hồ sơ xử lý.
