Quảng cáo online phải đúng sự thật và chứng minh được. Không dùng các từ "nhất", "duy nhất", "tốt nhất", "số một" khi không có tài liệu hợp pháp chứng minh; không nói công dụng chữa bệnh cho thứ không phải thuốc; không so sánh hạ thấp sản phẩm của người khác; và một số ngành như thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thiết bị y tế phải có xác nhận nội dung quảng cáo của cơ quan có thẩm quyền trước khi đăng.
Ở shop nhỏ, người viết quảng cáo thường là chính chủ shop lúc nửa đêm, chép câu của shop khác cho nhanh. Vấn đề là câu chép được thì vi phạm cũng chép theo. Bài này đi qua những câu chữ hay gặp, giải thích vì sao chúng có vấn đề, và cách nói khác vẫn bán được hàng.
Những câu chữ hay gặp và vì sao có vấn đề
"Tốt nhất thị trường", "số một Việt Nam". Luật quảng cáo không cho dùng các từ ngữ tuyệt đối này nếu không có tài liệu hợp pháp chứng minh. Shop nhỏ gần như không có tài liệu đó.
"Trị dứt điểm mụn", "hết đau lưng sau một tuần". Mỹ phẩm, thực phẩm không được quảng cáo như thuốc chữa bệnh.
"Cam kết hiệu quả 100%". Cam kết không chứng minh được là thông tin sai lệch.
"Hàng chính hãng" cho hàng không có chứng từ. Không chứng minh được nguồn gốc thì không được nói chính hãng.
"Được bác sĩ khuyên dùng". Dùng hình ảnh, danh nghĩa nhân viên y tế để quảng cáo bị hạn chế, nhiều trường hợp bị cấm.
"Hàng bên kia toàn hàng giả". So sánh trực tiếp hạ thấp người khác là quảng cáo bị cấm, còn có thể thành tranh chấp.
"Chỉ còn 3 suất cuối" lặp lại mỗi ngày. Khan hiếm giả tạo là thông tin sai, cũng là chiêu giục quyết nhanh mà khách dần nhận ra.
"Giảm 70%" so với giá chưa từng bán. Giá gốc ảo là thông tin sai về khuyến mãi.
Ảnh trước sau chỉnh sửa. Dùng ảnh đã chỉnh để chứng minh hiệu quả là đánh lừa người mua.
Ngành nào phải xin xác nhận trước khi quảng cáo?
Một số nhóm hàng liên quan sức khoẻ phải có xác nhận nội dung quảng cáo của cơ quan có thẩm quyền trước khi đăng, chứ không phải đăng rồi chờ ai hỏi. Nhóm hay gặp với shop online là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thường gọi là thực phẩm chức năng; ngoài ra còn thuốc không kê đơn, thiết bị y tế, dịch vụ khám chữa bệnh và một số nhóm khác theo quy định chuyên ngành.
Với thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, quảng cáo phải có câu khuyến cáo rằng sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh, trình bày theo cách quy định. Nhiều shop bỏ qua câu này trong video ngắn, livestream; đó là vi phạm phổ biến.
Một số thứ bị cấm quảng cáo hoàn toàn hoặc bị hạn chế chặt: thuốc kê đơn, một số loại đồ uống có cồn theo nồng độ, sản phẩm dinh dưỡng thay thế sữa mẹ cho trẻ nhỏ theo độ tuổi quy định. Danh mục cụ thể tra Luật Quảng cáo và văn bản chuyên ngành hiện hành.
Shop chỉ là đại lý, cộng tác viên bán lại cũng không thoát. Dùng nội dung quảng cáo đã được xác nhận của nhà sản xuất thì phải dùng đúng nội dung đó, không thêm thắt câu chữ của mình như "uống là khỏi".
Thuê người nổi tiếng, người có ảnh hưởng: ai chịu trách nhiệm
Thuê một người có lượng theo dõi lớn quay video dùng thử là cách bán hàng phổ biến. Quy định mới về quảng cáo đã đặt thêm trách nhiệm cho người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, gồm người có ảnh hưởng: phải kiểm tra tài liệu về sản phẩm, có trải nghiệm hoặc hiểu biết về sản phẩm khi nói về công dụng, và phải cho người xem biết đó là nội dung quảng cáo. Chi tiết nghĩa vụ và thời điểm áp dụng nên tra văn bản hiện hành.
Shop thuê họ cũng không đứng ngoài. Nội dung sai sự thật trong video của người có ảnh hưởng vẫn là quảng cáo cho sản phẩm của shop. Người viết khuyên ghi trong hợp đồng rằng nội dung phải được shop duyệt, và shop chỉ đưa thông tin có tài liệu chứng minh.
Chi tiết người trong nghề hay để ý: kịch bản "review khách quan" mà thật ra là quảng cáo trả tiền, không ghi rõ là hợp tác, gây hiểu lầm cho người xem. Ghi rõ "hợp tác quảng cáo" không làm video kém hiệu quả bao nhiêu, nhưng giảm rủi ro nhiều.
Khoản tiền trả cho người có ảnh hưởng còn liên quan thuế: thu nhập của họ có thể thuộc diện khấu trừ thuế, tuỳ hình thức hợp đồng. Hỏi kế toán trước khi trả.
Đánh giá và lượt mua: ranh giới giữa khéo và gian dối
Nhờ người quen viết đánh giá khen. Đánh giá không đến từ trải nghiệm thật là đánh lừa người mua, và các sàn xử lý rất mạnh.
Mua đơn ảo để tăng lượt bán. Vi phạm chính sách sàn, có thể bị khoá shop, và là thông tin sai với khách.
Ẩn hoặc xoá đánh giá xấu. Trả lời đánh giá xấu tử tế có giá trị hơn xoá.
Tặng quà đổi đánh giá năm sao. Điều kiện hoá đánh giá làm đánh giá mất trung thực. Có thể xin khách đánh giá, nhưng không gắn quà với số sao.
Dùng lại đánh giá của sản phẩm khác. Gán nhận xét sang món khác là thông tin sai.
Livestream có người cài vào đặt đơn liên tục. Tạo không khí bằng đơn giả là thông tin gây hiểu lầm.
Ghi "đã bán hàng nghìn" không có số liệu. Con số phải có thật.
Cách làm tốt. Xin đánh giá sau khi khách nhận hàng vài ngày, trả lời mọi đánh giá, sửa sản phẩm theo góp ý.
Kiểm một mẫu quảng cáo trước khi đăng
Năm câu hỏi chủ shop tự hỏi trước khi bấm đăng hay chạy quảng cáo trả tiền:
- Mọi con số có nguồn không? "Bán hàng nghìn đơn", "giảm 50%", "dưỡng ẩm 48 giờ": có tài liệu nào chứng minh?
- Có từ tuyệt đối không? "Nhất", "duy nhất", "số một", "hoàn toàn". Thay bằng mô tả cụ thể.
- Có hứa công dụng chữa bệnh không? Với mỹ phẩm, thực phẩm: bỏ mọi câu mang nghĩa điều trị.
- Có phải ngành cần xác nhận không? Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thiết bị y tế, dịch vụ y tế: đã có xác nhận chưa, có câu khuyến cáo chưa?
- Có nhắc tới đối thủ không? Bỏ mọi so sánh hạ thấp.
- Hình ảnh có đúng hàng thật không? Ảnh minh hoạ thì ghi rõ.
Nền tảng quảng cáo còn có chính sách riêng, đôi khi chặt hơn luật. Mẫu bị từ chối nhiều lần có thể làm tài khoản quảng cáo bị hạn chế.
Khi nào nên hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền?
Bán thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thiết bị y tế, mỹ phẩm đặc trị. Hỏi thủ tục xác nhận nội dung quảng cáo trước khi đăng.
Định dùng từ "nhất", "số một" vì có giải thưởng. Hỏi xem giải đó có đủ làm tài liệu chứng minh không.
Ký hợp đồng với người có ảnh hưởng. Điều khoản duyệt nội dung, trách nhiệm khi sai.
Bị đối thủ tố quảng cáo sai. Gom tài liệu, hỏi luật sư trước khi phản hồi công khai.
Nhận văn bản của cơ quan quản lý về quảng cáo. Trả lời đúng hạn với sự hỗ trợ của người có chuyên môn.
Quảng cáo so sánh với sản phẩm khác. Ranh giới giữa so sánh hợp pháp và hạ thấp rất mỏng.
Quảng cáo nhắm tới trẻ em. Có quy định riêng về nội dung và sản phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Ghi "tốt nhất" trong quảng cáo có bị phạt không?
Dùng từ "nhất", "tốt nhất", "số một" mà không có tài liệu hợp pháp chứng minh là vi phạm quy định về quảng cáo. Mức xử lý tra văn bản hiện hành; cách an toàn là mô tả cụ thể thay vì so sánh tuyệt đối.
Bán thực phẩm chức năng trên Facebook có cần xin phép quảng cáo không?
Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ phải có xác nhận nội dung quảng cáo trước khi quảng cáo, kể cả trên mạng xã hội. Nội dung cũng phải có câu khuyến cáo không phải là thuốc.
Mỹ phẩm có được quảng cáo trị mụn, trị nám không?
Mỹ phẩm không được quảng cáo như có công dụng chữa bệnh. Nói về chăm sóc, làm sạch, dưỡng thì được, còn "điều trị", "dứt điểm" là vượt ranh giới.
Người có ảnh hưởng quảng cáo sai thì shop có chịu trách nhiệm không?
Có thể có, vì đó là quảng cáo cho sản phẩm của shop. Nên duyệt nội dung trước và ghi rõ trách nhiệm trong hợp đồng.
Nhờ bạn bè viết đánh giá có vi phạm không?
Đánh giá không dựa trên trải nghiệm thật là thông tin gây hiểu lầm cho người mua, và vi phạm chính sách của hầu hết các sàn. Rủi ro bị khoá shop là có thật.
Chép câu quảng cáo của shop khác có sao không?
Ngoài chuyện có thể vi phạm quyền tác giả, câu chép thường mang theo cả lỗi của shop gốc. Tự viết theo sản phẩm của mình an toàn hơn.
