Tuỳ loại hình và lượng chất thải phát sinh, một cơ sở nhỏ có thể phải đăng ký môi trường với UBND xã, phường, hoặc thuộc diện được miễn theo quy định. Dù thuộc diện nào, những thứ như dầu nhớt thải, giẻ lau dính dầu, ắc quy cũ phải được giữ riêng và giao cho đơn vị có chức năng xử lý; nước thải có dầu, bùn, hoá chất không được xả thẳng ra cống hay ra đường.
Với tiệm sửa xe, rửa xe, giặt ủi, xưởng mộc nhỏ hay quán ăn đông khách, chuyện môi trường thường không bắt đầu từ thanh tra mà từ hàng xóm: nước rửa xe chảy ra hẻm, mùi dầu, tiếng máy nén khí lúc sáng sớm. Một lá đơn phản ánh là đủ để cơ quan có thẩm quyền xuống kiểm tra.
Ba nhóm theo luật bảo vệ môi trường
Pháp luật về bảo vệ môi trường chia các dự án, cơ sở thành nhóm theo mức độ tác động. Nhóm lớn, phát sinh nhiều chất thải, phải có giấy phép môi trường. Nhóm nhỏ hơn phải đăng ký môi trường, nộp tại UBND cấp xã. Một số trường hợp phát sinh rất ít chất thải được miễn đăng ký theo danh mục.
Tiệm sửa xe, rửa xe, giặt ủi, quán ăn nhỏ thường rơi vào nhóm đăng ký môi trường hoặc nhóm miễn, hiếm khi cần giấy phép môi trường. Nhưng danh mục miễn và ngưỡng được quy định trong văn bản hướng dẫn và có thể thay đổi, nên hỏi UBND xã, phường nơi đặt cơ sở là cách chắc nhất.
Đăng ký môi trường không phải là thẩm định phức tạp. Nó là việc khai báo với chính quyền cơ sở mình phát sinh chất thải gì, bao nhiêu, xử lý thế nào, và cam kết thực hiện đúng. Từ đó, chính quyền có căn cứ để kiểm tra.
Quan trọng hơn tờ khai là việc làm hằng ngày. Một tiệm được miễn đăng ký nhưng đổ dầu nhớt xuống cống vẫn là vi phạm.
Tiệm sửa xe: chất thải nguy hại là gì và xử lý ra sao?
Dầu nhớt thải. Thay nhớt xong phải đổ vào thùng chứa riêng, có nắp, không đổ xuống cống, xuống đất.
Giẻ lau, găng tay dính dầu. Không bỏ chung rác sinh hoạt; gom riêng như chất thải nguy hại.
Lọc dầu, lọc nhớt cũ. Còn dầu bên trong, cần thu gom riêng.
Ắc quy hỏng. Chứa axit và chì; giữ nguyên, không đập, giao cho đơn vị có chức năng.
Bóng đèn, linh kiện điện tử hỏng. Một số loại thuộc nhóm phải thu gom riêng.
Khu chứa có mái, nền chống thấm. Mưa không tạt vào, dầu không thấm xuống nền.
Giao cho đơn vị có chức năng. Hợp đồng với đơn vị được phép thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại; giữ chứng từ giao nhận.
Đừng bán dầu thải cho người thu mua không rõ nguồn. Dầu thải có thể bị tái chế trái phép; nếu bị truy ra, cơ sở bán ra cũng liên quan.
Chất thải thường gặp ở vài loại tiệm nhỏ
Bảng dưới gom những chất thải đặc trưng; cách xử lý cụ thể nên hỏi UBND xã, phường hoặc đơn vị thu gom.
| Loại tiệm | Chất thải đặc trưng | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Sửa xe máy, ô tô | Dầu nhớt thải, giẻ dính dầu, lọc dầu, ắc quy | Thùng chứa riêng, hợp đồng với đơn vị có chức năng |
| Rửa xe | Nước thải có bùn đất, dầu mỡ, chất tẩy rửa | Hố lắng, ngăn tách dầu trước khi ra cống |
| Giặt ủi, giặt sấy | Nước thải chất tẩy, dung môi nếu giặt khô, tiếng ồn máy sấy | Không xả dung môi ra cống, đặt máy xa tường nhà bên |
| Quán ăn | Dầu mỡ, thức ăn thừa, mùi khói | Bẫy mỡ, thu gom dầu ăn đã qua sử dụng, hút khói |
| Xưởng mộc nhỏ | Bụi gỗ, dung môi sơn, tiếng ồn | Hút bụi, giờ làm hợp lý, cất sơn đúng chỗ |
| Tiệm in, photo | Hộp mực, linh kiện hỏng, giấy vụn | Thu gom hộp mực riêng, phân loại giấy |
Nước thải và tiếng ồn: chuyện với hàng xóm
Tiệm rửa xe là ví dụ rõ nhất. Mỗi ngày hàng trăm lít nước có bùn đất, dầu mỡ từ gầm xe, bọt xà phòng. Nếu xả thẳng ra hẻm, nước chảy qua cửa nhà hàng xóm, bùn đọng làm tắc cống. Cách làm phổ biến là có rãnh thu nước, hố lắng để bùn đọng lại, ngăn tách dầu, rồi mới cho nước ra cống chung.
Quán ăn đông khách thải nhiều dầu mỡ. Dầu mỡ đổ xuống cống đông lại, gây tắc và mùi cho cả đoạn đường. Bẫy mỡ dưới bồn rửa là thiết bị không đắt, chỉ cần vệ sinh định kỳ. Dầu ăn đã qua sử dụng nên giao cho đơn vị thu gom có địa chỉ rõ ràng.
Tiếng ồn từ máy nén khí, máy rửa áp lực, máy sấy, máy cưa là nguồn phản ánh lớn ở khu dân cư. Quy định có giới hạn về tiếng ồn theo khu vực và khung giờ. Đặt máy xa tường nhà bên, lót chống rung, tránh chạy máy ồn sáng sớm và tối muộn là cách giảm va chạm.
Một mẹo từ người làm lâu: sang chào hàng xóm hai bên trước khi khai trương, để lại số điện thoại, nói nếu có gì phiền cứ gọi thẳng. Phần lớn phản ánh lên phường xuất phát từ việc hàng xóm không biết nói với ai.
Sai lầm hay gặp và cách sửa
Nghĩ tiệm nhỏ không liên quan môi trường. Sửa: hỏi UBND xã, phường xem mình thuộc nhóm nào ngay khi mở.
Đổ dầu nhớt chung thùng rác. Sửa: thùng chứa riêng, có nắp, có nhãn.
Không giữ chứng từ giao chất thải. Khi kiểm tra không chứng minh được đã giao cho ai. Sửa: giữ biên bản giao nhận.
Rửa xe ngay trên vỉa hè. Vừa lấn chiếm, vừa xả nước thải ra đường. Sửa: rửa trong khu vực của tiệm, có rãnh thu.
Không vệ sinh bẫy mỡ. Bẫy đầy thì mất tác dụng. Sửa: lịch vệ sinh cố định.
Chạy máy ồn giờ nghỉ. Sửa: sắp xếp lịch, việc ồn làm giờ hành chính.
Phản ứng gay gắt khi hàng xóm nhắc. Sửa: lắng nghe, khắc phục; tranh chấp kéo dài dẫn tới đơn phản ánh và kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký môi trường nộp ở đâu?
Với cơ sở thuộc diện đăng ký môi trường, hồ sơ thường nộp tại UBND cấp xã nơi đặt cơ sở. Hỏi bộ phận một cửa ở xã, phường để biết mẫu và cách nộp hiện hành.
Tiệm rửa xe nhỏ có phải làm hố lắng không?
Quy định yêu cầu nước thải không gây ô nhiễm trước khi ra hệ thống thoát nước chung. Hố lắng, ngăn tách dầu là giải pháp phổ biến; quy mô cụ thể nên hỏi UBND xã, phường hoặc đơn vị thi công có kinh nghiệm.
Tìm đơn vị thu gom chất thải nguy hại ở đâu?
Hỏi UBND xã, phường hoặc cơ quan quản lý môi trường của tỉnh về các đơn vị có chức năng. Khi ký hợp đồng, xem giấy phép của họ có bao gồm loại chất thải mình phát sinh.
Quán ăn có phải đăng ký môi trường không?
Tuỳ quy mô và lượng chất thải; quán nhỏ có thể thuộc diện miễn. Dù vậy quán vẫn phải xử lý dầu mỡ, rác thải, mùi khói đúng quy định. Hỏi xã, phường để biết chắc.
Hàng xóm phản ánh tiếng ồn thì xử lý thế nào?
Trước hết nói chuyện trực tiếp, điều chỉnh giờ chạy máy, chống ồn. Nếu cơ quan có thẩm quyền xuống kiểm tra, hợp tác và khắc phục theo yêu cầu; tranh chấp lớn thì hỏi luật sư.
Tiệm giặt ủi có cần lưu ý gì riêng?
Nước thải chất tẩy, dung môi nếu có giặt khô, tiếng ồn và nhiệt từ máy sấy là những điểm chính. Dung môi giặt khô không được xả ra cống; hỏi đơn vị cung cấp hoá chất về cách thu gom.
