Bán qua Facebook, Zalo hay livestream mà khách chuyển khoản thẳng cho mình thì không có ai khấu trừ thuế thay. Người bán phải tự ghi doanh thu, tự kê khai theo kỳ và tự nộp thuế. Bán thường xuyên như một công việc kinh doanh thì thường cần đăng ký hộ kinh doanh; trường hợp nhỏ lẻ, thời vụ có thể khác, nên hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế nơi mình ở.
Đây là nhóm người bán dễ "lọt" nhất trong suy nghĩ của chính họ: không có cửa hàng, không có biển hiệu, tiền về tài khoản cá nhân lẫn với tiền chợ, tiền lương. Nhưng dòng tiền chuyển khoản, dữ liệu thu hộ của bên vận chuyển, và chính những buổi livestream công khai đều là dữ liệu mà cơ quan thuế ngày càng đối chiếu được.
Vì sao bán trên mạng xã hội không phải "vùng xám"
Mấy năm trước, nhiều người coi bán hàng qua mạng là việc tay trái, không ai quản. Bây giờ thì khác. Cơ quan thuế có thể nhận thông tin từ ngân hàng về dòng tiền, từ đơn vị vận chuyển về tiền thu hộ, từ các nền tảng về người bán, và thực tế đã có những đợt rà soát người bán online.
Nguyên tắc rất đơn giản: có hoạt động kinh doanh, có doanh thu thì có nghĩa vụ kê khai. Có phải nộp thuế hay không, nộp bao nhiêu, là chuyện tính toán sau, tuỳ tổng doanh thu và ngành hàng theo quy định hiện hành. Nhưng không khai thì không ai biết mình thuộc diện nào, kể cả chính mình.
Thuế khoán đã bị bãi bỏ với hộ kinh doanh, nên người bán online không còn kiểu chờ cơ quan thuế ấn định một mức cho cả năm. Doanh thu bao nhiêu thì khai theo con số thật, có sổ sách đi kèm.
Phần lớn người bán nhỏ lo vì không biết bắt đầu từ đâu chứ không phải vì cố trốn. Bắt đầu từ sổ doanh thu và một tài khoản riêng là đã đi được nửa đường.
Có phải đăng ký hộ kinh doanh khi bán online không?
Bán thường xuyên, có nguồn hàng, có doanh thu đều. Đây là hoạt động kinh doanh, thường phải đăng ký hộ kinh doanh với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt địa điểm hoặc nơi cư trú.
Bán đồ cũ của nhà, thanh lý vài món. Không phải kinh doanh thường xuyên, thường không cần đăng ký.
Bán thời vụ vài tuần dịp Tết. Quy định có các trường hợp không phải đăng ký với hoạt động nhỏ lẻ, thời vụ. Hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh nếu doanh thu đáng kể.
Người đi làm công ty bán thêm buổi tối. Vẫn là hoạt động kinh doanh của cá nhân, nghĩa vụ không phụ thuộc việc có đi làm hay không.
Làm cộng tác viên bán cho shop khác hưởng hoa hồng. Thường là thu nhập từ hoa hồng, shop có thể khấu trừ thuế; khác với tự nhập hàng bán. Xem kỹ thoả thuận.
Bán hàng tự làm như bánh, mứt, đồ thủ công. Vẫn là kinh doanh. Thực phẩm còn có điều kiện an toàn thực phẩm riêng.
Lợi ích của việc đăng ký. Có tư cách để mở tài khoản kinh doanh, xuất hoá đơn khi khách cần, làm việc với sàn, nhà cung cấp đàng hoàng hơn.
Không đăng ký khi đáng lẽ phải đăng ký. Có thể bị xử phạt và truy thu, tuỳ trường hợp. Mức cụ thể tra văn bản hiện hành.
Tự kê khai cho người bán qua mạng xã hội: trình tự gọn
Áp cho hộ kinh doanh nhỏ bán qua fanpage, Zalo, livestream, chưa thuê kế toán:
- Đăng ký hộ kinh doanh nếu thuộc diện. Hồ sơ nộp cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, có thể nộp trực tuyến.
- Mở một tài khoản ngân hàng chỉ cho việc bán hàng. Tách khỏi tiền lương, tiền gia đình. Khai tài khoản này với cơ quan thuế nếu được yêu cầu.
- Ghi sổ doanh thu mỗi ngày. Ngày, mã đơn, số tiền, kênh bán, hình thức thanh toán. Đơn thu hộ ghi theo ngày giao thành công.
- Lưu hoá đơn, chứng từ nhập hàng. Kể cả hàng nhập từ chợ đầu mối, cần ít nhất phiếu xuất hoặc bảng kê có thông tin người bán.
- Hỏi cơ quan thuế kỳ khai và mẫu khai. Kỳ khai và mẫu tờ khai phụ thuộc quy mô; hỏi một lần cho rõ.
- Khai và nộp qua cổng thuế điện tử. Lưu bản tờ khai và chứng từ nộp tiền.
- Đối chiếu sổ với tiền về tài khoản và báo cáo thu hộ. Mỗi tháng một lần.
Bán qua livestream có đặc thù là nhiều đơn chốt nhanh, có đơn huỷ, đơn khách không nhận. Sổ doanh thu nên ghi theo đơn giao thành công, đơn hoàn thì ghi riêng.
Tài khoản cá nhân nhận tiền bán hàng: nên tách ngay
Rất nhiều người bán online dùng luôn tài khoản cá nhân để nhận tiền khách. Tiện, nhưng đến khi cần chứng minh doanh thu thì rắc rối: trong tài khoản có tiền lương, tiền người thân chuyển, tiền góp hụi, tiền trả nợ. Khi cơ quan thuế hỏi, người bán phải giải thích từng dòng tiền không phải doanh thu.
Tách một tài khoản chỉ dùng cho bán hàng giúp hai việc. Một là sổ sách khớp với tiền về, ít phải giải trình. Hai là chủ shop tự nhìn được doanh thu thật của mình, thay vì cảm giác "tháng này có vẻ bán được".
Đơn thu hộ tiền mặt qua đơn vị vận chuyển cũng nên được chuyển về đúng tài khoản kinh doanh đó. Báo cáo đối soát của bên vận chuyển là chứng từ tốt cho doanh thu.
Nếu đã lỡ dùng tài khoản cá nhân lâu nay, đừng hoảng. Bắt đầu tách từ tháng này, và giữ lại sổ ghi chép để giải thích phần cũ nếu có người hỏi.
Những chiêu được truyền tai và rủi ro thật
Nhờ người thân đứng tên nhiều tài khoản nhận tiền. Chia nhỏ dòng tiền không làm doanh thu nhỏ đi; khi bị đối chiếu thì cả người thân cũng bị liên lụy.
Ghi nội dung chuyển khoản là "cho mượn", "trả nợ". Nội dung không đổi bản chất giao dịch. Đây là cách che giấu doanh thu, rủi ro cao.
Livestream xong xoá video. Dữ liệu đơn hàng, thu hộ, chuyển khoản vẫn còn.
Chỉ nhận tiền mặt để không để lại dấu vết. Đơn vị vận chuyển thu hộ vẫn có dữ liệu. Và người bán tự làm khó mình khi cần chứng minh nguồn tiền.
Khai doanh thu thấp hơn thực tế. Khi bị kiểm tra, khai thiếu bị truy thu kèm tiền chậm nộp và có thể bị phạt.
Không khai vì "chưa tới ngưỡng". Không ghi sổ thì không chứng minh được mình dưới ngưỡng.
Mua hoá đơn đầu vào để hợp thức hàng. Mua bán hoá đơn là vi phạm nghiêm trọng, có thể bị xử lý hình sự. Không làm.
Đổi tên trang, đổi tài khoản liên tục. Không xoá được lịch sử giao dịch, chỉ khiến hồ sơ rối thêm.
Khi nào nên hỏi kế toán, cơ quan thuế hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh?
Không biết mình có phải đăng ký hộ kinh doanh không. Hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi mình ở.
Doanh thu tăng nhanh sau vài phiên livestream lớn. Có thể phải đổi kỳ khai, dùng hoá đơn điện tử. Hỏi kế toán.
Bán cả trên sàn lẫn mạng xã hội. Cách cộng doanh thu và khai phần ngoài sàn cần xác định rõ.
Nhận được thông báo của cơ quan thuế. Đọc kỹ, chuẩn bị sổ sách, hỏi kế toán trước khi trả lời.
Đã bán lâu mà chưa khai. Hỏi về khai bổ sung, chủ động thường nhẹ hơn bị phát hiện.
Hợp tác với người livestream thuê. Hoa hồng, thù lao trả cho họ có nghĩa vụ khấu trừ thuế không, hỏi kế toán.
Bán hàng thuộc ngành có điều kiện. Thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, hàng nhập khẩu: hỏi cơ quan chuyên ngành về giấy phép trước.
Câu hỏi thường gặp
Bán hàng online tại nhà có phải đăng ký kinh doanh không?
Bán thường xuyên như một công việc kinh doanh thì thường phải đăng ký hộ kinh doanh. Trường hợp nhỏ lẻ, thời vụ có thể được miễn đăng ký; nên hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi mình ở.
Livestream bán hàng thì tính thuế theo doanh thu hay lợi nhuận?
Với hộ, cá nhân kinh doanh, cách tính phổ biến dựa trên doanh thu theo tỷ lệ của ngành hàng; một số trường hợp tính theo thu nhập. Tỷ lệ và cách tính cụ thể tra văn bản hiện hành hoặc hỏi kế toán.
Nhận tiền bán hàng vào tài khoản cá nhân có bị đánh thuế hết số tiền đó không?
Thuế tính trên doanh thu kinh doanh, không phải mọi khoản tiền vào tài khoản. Nhưng nếu không tách bạch, người bán phải tự chứng minh khoản nào không phải doanh thu.
Chưa đến ngưỡng chịu thuế thì có cần khai không?
Nên ghi sổ và khai theo hướng dẫn của cơ quan thuế, vì chỉ có số liệu mới chứng minh được mình dưới ngưỡng. Ngưỡng cụ thể tra văn bản hiện hành.
Thuê người livestream bán hàng thì có phải khấu trừ thuế cho họ không?
Khoản trả cho người livestream là thu nhập của họ, có thể thuộc diện khấu trừ thuế thu nhập cá nhân tuỳ hợp đồng và số tiền. Hỏi kế toán trước khi trả.
Bán qua Zalo cho người quen có phải khai không?
Nếu là hoạt động kinh doanh thường xuyên thì vẫn có nghĩa vụ như các kênh khác. Bán cho người quen không làm thay đổi bản chất giao dịch.
